Afstandsmoeders en afgestanen worden buitengesloten van historisch excuusmoment op 2 juli

Belangenorganisaties van afstandsmoeders en afgestanen vrezen dat een groot deel van de slachtoffers van misstanden veroorzaakt bij binnenlandse afstands- en adoptie niet tijdig op de hoogte is van de bijeenkomst waarop het kabinet op 2 juli excuses zal aanbieden voor het leed dat hen is aangedaan.

De excuses volgen op het rapport Schade door Schande waarin wordt geconcludeerd dat een geschat aantal van minimaal 15.000 vrouwen in de vorige eeuw onder dwang afstand moesten doen van hun kind. De overheid heeft middels de adoptiewet mogelijk gemaakt dat deze vrouwen onder institutionele en maatschappelijke druk hun kind moesten afstaan.

De excuses worden namens het kabinet uitgesproken door Claudia van Bruggen staatssecretaris van Justitie en Veiligheid samen met de minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport, Sophie Hermans.

In Breda was destijds Moederheil gevestigd, een instelling waar ongehuwde zwangere vrouwen en moeders verbleven en waar veel kinderen zijn afgestaan. Daardoor wonen er mogelijk ook in Breda en omgeving mensen voor wie deze excuses belangrijk zijn, maar die hier nog niet van op de hoogte zijn.

Volgens Stichting Verleden in Zicht (VIZ), die de belangen van afgestanen behartigt, en Stichting De Nederlandse Afstandsmoeder (DNA) worden de 50.000 slachtoffers van de adoptiewet, 15.000 afstandsmoeders, 15.000 afstandsvaders en 20.000 afgestanen, onvoldoende bereikt en wordt hen de kans ontnomen bij deze excuses aanwezig te zijn.

De uitnodiging om deze bijeenkomst bij te wonen is uitsluitend per e-mail verstuurd onder 100 abonnees van de “Nieuwsbrief Binnenlandse afstand en adoptie” van het ministerie van justitie en Veiligheid. In de per email verzonden uitnodiging staat: “Bent u afstandsmoeder, afgestane of afstandsvader, dan bent u van harte welkom tijdens de bijeenkomst waarin het kabinet haar excuses zal maken. De organisatie verneemt graag uw aanwezigheid middels een aanmelding via onderstaande knop.”

Helaas zullen veel afstandsmoeders, afstandsvaders en afgestanen deze aanmeldingsknop niet vinden. VIZ en DNA stellen dat ondanks herhaalde verzoeken het ministerie geen landelijke mediacampagne heeft gevoerd. Er zijn geen persbericht of advertenties geplaatst om de 50.000 afstandsmoeders, afstandsvaders, afgestanen en hun naasten te informeren.

“Het is een moment waarop duizenden afstandsmoeders / afstandsvaders en afgestanen decennialang hebben gewacht. Excuses zijn belangrijk voor de erkenning van het leed dat deze slachtoffers van de adoptiewet is aangedaan. Met deze excuses neemt de overheid verantwoordelijkheid voor de levenslange schade die is veroorzaakt door onder dwang moeders en kinderen levenslang te scheiden,” aldus belangenorganisaties.

Daarnaast uiten VIZ en DNA kritiek op de vindbaarheid van het aanmeldformulier voor de bijeenkomst. Volgens de organisaties is het formulier alleen via meerdere stappen op de website van de Rijksoverheid te bereiken en daardoor moeilijk toegankelijk voor mensen die niet vooraf bekend zijn met de bijeenkomst. De organisaties vinden het onacceptabel dat het aanmeldformulier ergens verborgen geplaatst wordt op de website van de overheid. Wie niet weet waar hij moet zoeken vindt het niet.

Daarnaast vinden zij dat deze gang van zaken schuurt met het verleden en heden. Het onvoldoende verstrekken van informatie aan moeders was in het verleden de oorzaak van het grote onrecht dat deze slachtoffers is aangedaan. In het heden lopen slachtoffers vastin hun zoektocht naar eigen geschiedenis, familie en afkomst vanwege de moeilijke toegang tot informatie in dossiers en archieven. Nu dreigt zich hetzelfde patroon te herhalen.

Met het nalaten de uitnodiging tijdig en landelijk onder de aandacht van alle slachtoffers te brengen, ontstaat bij de belangenorganisaties de vrees dat het grootste deel van de slachtoffers van de adoptiewet pas op 2 juli of lang erna van de bijeenkomst horen. Dan is het te laat. "Hoe pijnlijk is het dat een overheid die zegt verantwoordelijkheid te nemen voor een geschiedenis van wegstoppen, verzwijgen en uitsluiten, er niet in slaagt de slachtoffers van die geschiedenis rechtstreeks te bereiken?" vragen de organisaties zich af.

Ook de vormgeving van de uitnodiging stuit op verzet. Slachtoffers zien bij het openen van het formulier op hun telefoon een foto van lachende, applaudisserende jonge mensen met de tekst: 'U bent van harte welkom'. Voor velen voelt dat als een schrijnend contrast met het verdriet, verlies en intergenerationele trauma dat de gedwongen scheiding van moeder en kind heeft veroorzaakt.

De belangenorganisaties roepen het ministerie van Justitie en Veiligheid op om de bijeenkomst en de mogelijkheid tot aanmelding alsnog op een gepaste wijze breed onder de aandacht te brengen. Zo nodig door slachtoffers heel actief uit te nodigen. Excuses die de mensen voor wie ze bedoeld zijn niet bereiken, dreigen opnieuw een vorm van uitsluiting te worden.

Meer informatie en aanmelden kan via de website van de stichting.